In 't kort:
In 19985 begonnen als actiegroep, in 1992 gerealiseerd met een woongedeelte en een werkgedeelte: 16 individuele woningen in de oudbouw, 8 individuele woningen in de nieuwbouw (50+ groep), 1 meidengroep, 35 bedrijfsruimtes.

Het begon allemaal met een brief in de buurt, de Dapperbuurt in Oost, waarin initiatieven gevraagd werden voor de invulling van het Burgerziekenhuis, dat zou verhuizen.
Enkele buurtbewoonsters kwamen op het idee om de helft van het ziekenhuis voor vrouwen te vragen, vrouwen zijn per slot van rekening de helft van de bevolking. Ze startten de actiegroep BBV.

Overeenkomsten en verschillen van het BVV met Nu-voor-Later
Verschillen:
Het BVV is 'gebouwgericht' gestart. Je hebt dan meteen een plek, en de eerste vraag is dan: wat wil je daarmee? Het was een uniek project, nl. een stedelijk project met een buurtinvalshoek. Het BVV was daardoor meteen buurtgericht, en presenteerde zich als een strijdbare bewonersgroep. Dit heeft ook nadelen, nl. het belemmert je met het zoeken naar alternatieven als het heel slecht gaat.
Overeenkomsten:
- hoog ingezet, nl. het BVV eiste de helft van het leegkomende ziekenhuisgebouw voor wonen én werken voor vrouwen. Dat leverde veel commentaar op: dat lukt toch nooit! En het moest goedkoop zijn want iedereen was arm!
- géén van de actiegroepleden had ervaring met zo'n project, en ook niet met onderneemstersschap. Dan kom je uit op ervaringsleren. Voordelen hiervan zijn dat je project meteen breedgetrokken wordt, dat je externe deskundigen binnenhaalt en een brede verantwoordelijkheid krijgt. Nadelen zijn dat je vaak onder grote druk werkt en vaak het idee hebt dat je achter de feiten aanloopt. Gelukkig blijkt dat de verantwoordelijken en deskundigen ook vaak fouten maken!
- de start van de actiegroep was als een buurtnetwerk, wat gesteund werd door een feministisch vrouwen netwerk.

Politiek:
De insteek van het BVV was vrouwenemancipatie, dat scoorde toen erg gunstig, samen met weinig inkomen en migranten. Het BVV had een brede doelgroep, nl. oud en jong, zwart en wit.
Nu-voor-Later zal het moeten hebben van ouderenhuisvesting en zorg. Wij hebben een homogenere groep, nl. 50+ en lesbisch.

Deelname van zwarte en migranten vrouwen.
Vanaf het begin deden er enkele zwarte vrouwen mee, maar dat breidde niet uit. Dit leek meer een toevalligheid. Bij navraag bij migranten en zwarte groepen bleek dat deze doelgroep vaak al overbelast is, en vooral ook dat ze zelf nauwelijks het gevoel hebben in Nederland te kunnen wonen, laat staan om zoveel voor jezelf te eisen! Bovendien is de opzet, de manier van vergaderen, het taalgebruik niet aanspreekbaar voor migrante- en zwarte vrouwen. Het kwam er dus op neer dat we voor hen werkten en niet samen! Wat de actiegroep gedaan heeft is de eerste twee betaalde banen door migrantenvrouwen laten invullen. Daarnaast werd er een quotum vastgesteld, nl. 20% van de bewoners in Amsterdam is allochtoon, dus we reserveren 20 % van de woon- en werkruimte binnen BVV voor zwarte en migrantenvrouwen. Dit quotum is bij de opening ruimschoots gehaald.

Verschillende processen
Achteraf kun je verschillende processen onderscheiden, tijdens de rit zelf zijn deze processen nauwelijks te scheiden! Het gaat om het proces om het pand te verwerven, het groepsproces en het financiële verhaal. Een toelichting.

1. Pand verwerven.
Het idee was om een gedeelte van het BVV in eigen beheer te verwerven, dus om eigenaar te worden. Het BVV had daarvoor als referentiekader de kraakgroepen. Verder wilde de actiegroep véél, goedkoop, menging van functies en in vijf jaar klaar zijn. Het BVV ging claimen, omdat ze vond dat ze rechten had, ze wilden bezitten, beheren en wilden accomodatie. Zo te werken werkt emanciperend volgens Ans: je leert denken in tonnen en miljoenen, i.p.v. in dubbeltjes en kwartjes!
Ze stelden een programma van eisen op, inhoudelijk en over wat wenselijk was.
Maar toen kwamen de politiek, de amtenaren, buurtbelangen en bedrijven. Zij vonden dat BVV niet bescheiden genoeg was, de omvang was te groot, ze wilden te veel, en ook nog sociale veiligheid!
De gemeente moest kopen vond het BVV, maar de grond bleek vervuild, de funderingen waren veel slechter dan verwacht, etc, kortom allemaal tegenslag.
In 1989 werd het pand aangekocht door de gemeente. Kort daarna viel de beslissing: 1/4 was voor de vrouwen!!!
Daarna duurde het nog drie jaar voordat de sleutel werd overhandigd. De bedrijven werden ondergebracht bij de stichting 'BVV', Bedrijven Voor Vrouwen. Het stadsdeel werd eigenaar, zodat er geen BTW betaald hoefde te worden. De Stichting doet het beheer, dit is een zgn. moeder- dochter constructie.
De woonruimtes in de oudbouw zijn ondergebracht bij een bewoonstersvereniging 'Zijwaarts', de woonruimtes in de nieuwbouw bij de vereniging "Lieve Vrouwen Bedstroo. De woningbedrijf Centrum Oost is de eigenaar en doet het beheer en de inning van de huren, de vereniging draagt een nieuwe bewoonster voor.

2. Het groepsproces.
- lesbisch: bijna iedereen van de actiegroep was lesbisch, dit werd echter niet hardop naar buiten gebracht! Binnen de groep waren hierover geen wricties en het was ook geen punt van discussie! Ans zou dit nu anders hebben gedaan, en niet meer deze vorm van zelfsensuur toepassen. - leden: vanaf het begin waren er ongeveer 100 leden. Hieronder was veel verloop. Vanaf het begin zijn er ongeveer 20 leden geweest die al die tijd lid waren. Van de 100 voelden zich maar 10 echt verbonden met het project.. Dit betekent dus dat je open en flexibel moet zijn naar nieuwe vrouwen. Voor de leden waren er eens in de 3 of 4 maanden informatiebijeenkomsten die goed bezocht werden. En ook veel vieringen, zodat het leuk was bij de club te horen. Vrouwen ook trots waren om erbij te horen. Verder zijn er nog nieuwsbrieven uitgegeven.
- gezicht naar buiten: naar buiten toe kwamen we over als solide en wilskrachtig, als één gezicht. Intern waren er allerlei triomphen en dips, waar we ook weer overeen kwamen.
- werkwijze: gestart met een horizontale organisatie en alle werkzaamheden waren onbetaald. Er was een coordinatiegroep, enkele werkgroepen, klussengroep en optrommelbare vrouwen. En een kerngroep bestaande uit 2 tot 6 vrouwen: 2 vrouwen bleek te weinig (te veel info bij enkelen, te grote kloof met de rest), 6 vrouwen bleek teveel (wel meer deskundigheden). Het idee was deze werkwijze was om macht en invloed te spreiden over meerdere vrouwen.
Voor het groepsproces werd af en toe externe hulp gezocht vanwege de te grote werkdruk en onderlinge conflicten.
Na enkele jaren werkte dit model niet meer, en gingen tonnen subsidies om, er kwamen betaalde krachten, de achterban stelde zich te vrijblijvend op! Er kwam een bestuur met betrokken bestuursleden die ook het nodige deden: o.a. onderhandelen en contracten tekenen.

Enkele vragen en opmerkingen:
- waren er ook emoties op de vergaderingen?
ja, natuurlijk, dit liep soms heel hoog op, sommige stapten eruit.
- van de leden is bijna niemand in het BVV gaan wonen.
- flops: vrouwen die nu in het pand wonen kunnen zelf aan het onderhoud doen om de kosten te drukken, maar niemand heeft belangstelling.
- flops: de bedrijfsruimten zijn bestemt voor vrouwenbedrijven Ze kunnen wel mannen in dienst hebben, maar de eigenaar is vrouw (deze beslissing was een compromis). Blijkt bij één bedrijfje dat de vrouw het officieel huurt, maar dat het bedrijf op naam van de echtgenoot staat en dat deze de touwtjes in handen heeft.
- flop: verhuur café/ restaurant: eerst bleek een vrouw te weinig ervaring te hebben om het café rendabel te exploiteren, daarna bleek het als witwasproject te dienen en nu zit er een man in en wordt het cafédoor vnl. door mannen bezocht. Dit was bepaald niet de fantasie van de initiatiefneemsters.
- tegenvaller: toen het ziekenhuis nog in functie was mochten de architecten niet naar binnen om te meten en de staat van het gebouw in ogenschouw nemen. Daardoor was er op de begrote verbouwingskosten van 2 miljoen een tekort van 6 ton!
- tegenvaller: toen de bewoonsters er woonden bleek er een enorme geluidsoverlast te zijn van buren en van verderaf in het gebouw. Nadat drie bureau's waren ingeschakeld bleek pas de oorzaak: het gebouw was anders gebouwd dan in de rest van Amsterdam, kosten voor de geluidsisolatie: 4 ton.

Maar ja, het resultaat mag er zijn!
En ...., al degenen die veel hebben gedaan in het project hebben nu, mede door hun ervaring binnen het project, een goede baan verworven.

In september heeft Nu-voor-Later nog een excursie gepland naar het BVV over het financiële verhaal en het traject van de verbouwingen door Ineke van Westrienen, die anderhalf jaar projectleider was voor de verbouw van het BVV.