Vooraf:
Deze excursie is een gevolg van de themabrunch van 21 juni 1998, waar Henk Sanders van de woningbouwvereniging Gelderland ons een organisatiemodel schetste waarop wij het beste ons woonproject 'Nu-voor-Later' zouden kunnen organiseren. Daarna hebben we nog enkele gesprekken gehad met de heer Sanders en hij raaddde ons aan om een bezoek te brengen aan de Bovenste Polder, omdat hun organisatie veel overeenkomsten vertoont met de manier waarop wijzelf ook van plan zijn te gaan werken

In 't kort:
tot 1986 was de verlaten steenoven een bouwval waar een scoutingclub inzat. Enkele archeologen en bouwkundigen kregen belangstelling voor het gebouw en de locatie en richtten de Vereniging 'tot behoud van de Bovenste Polder' op. De vereniging was niet slagvaardig genoeg en kwam niet veel verder dan vergaderingen en af en toe een brief schrijven en schakelde de kraakbeweging in.
In 1995 werd de stichting 'De bovenste Polder' opgericht die zich actief ging inzetten om de steenoven in eigendom te verwerven en te verbouwen. In mei 1998 werd het gebouw, inmiddels tot monument verklaard, in gebruik genomen. Er wonen nu in twee appartementen vier mensen met hun kinderen, er zijn acht tot tien ateliers, er zit een theatergroep en een kanoclub en er is oefenruimte voor bands. In een loods ernaast zitten nog steeds de scouts Alle huurders zijn automatisch lid van de Vereniging. De Stichting is eigenaar van de steenfabriek. De grond wordt gepacht van Staatsbosbeheer voor één gulden per jaar.

Losse opmerkingen en aanraders:
- met idealisme kom je niet ver. De vereniging bestond uit idealisten toen Arno daar in 1994 bij werd gehaald door een van hun. Het was duidelijk dat als je iets wilde bereiken, het roer moest worden omgegooid. In het begin veel informatie verzameld en eindeloos met iedereen gepraat. - veel werk wordt gedaan door enkelen. Er wordt altijd door anderen veel gevraagd, maar zelf iets doen, ho maar! Je hebt enkele trekkers nodig die doorgaan.
- toen Arno erbij werd gehaald, werkte hij net bij de gemeente, waardoor hij de lijnen kende die bewandeld moeten worden. Dit is heel belangrijk, want als je wat vergeet, mislukt je project.
- het was héél veel werk aan het gebouw te verrichten. Zelfwerkzaamheid bij verbouwingen heeft een rendament van 30 %. Daarom werd besloten om het bouwen niet zelf te doen maar door een aannemer. Dit neemt niet weg dat er een weekend is georganiseerd om te slopen met 80 mensen, die daar eten en drinken voor kregen (inkoop fl 3.000,-) waarmee fl 30.000,- werd uitgespaard.

Overgang van Vereniging naar Stichting.
In 't najaar van 1994 werd er eerst een haalbaarheidsonderzoek gedaan. Wie willen er wonen, waar krijg je geld vandaan, in het land rondkijken naar wat bruikbaar is voor jouw project.
Voor het samenstellen van het bestuur is de eerste vraag welke invalshoeken belangrijk zijn en daar deskundigen bij zoeken. In Wageningen heb je te maken met het universitaire milieu en de allochtone bevolking, beide moeten aanwezig zijn om het project van de grond te tillen. Mensen zoeken die het een erebaantje vinden. Zorgen dat er geen tegenstrijdige belangen zijn, niet onderling en ook niet bij het bestuurslid zelf Er heel duidelijk over zijn dat jezelf het werk doet. Veel bellen. De bestuursleden niet alleen in bevriende kringen zoeken. Bij een juiste samenstelling heb je dan al veel expertise in huis wat niets kost. De bestuurders niet alleen op deskundigheid uitkiezen, maar ook op netwerk. Bv. de voorzitter werd iemand die ervaring had in de monumentenzorg. De fiscaaljurist van de landbouwuniversiteit had ook banden met de Rabobank, de lokale ondernemer was ook een historisch geograaf. Eenmaal in de zes weken was er een vergadering. Je hebt veel aan kritische vragen van de experts.

Voor het optuigen van de stichting kwam er een brochure en een briefhoofd. Dit was nodig om standing en aanzien te geven aan de club voor externe contacten en de PR. Hoe profileer/ presenteer je jezelf? Welke woorden gebruik je? Waar leg je de nadruk op? Welke beeldvorming roep je op over je club? Allemaal vragen waar je mee te maken krijgt en waar je al doende achter komt.

Financieën
Het pand is voor fl 1,- van de gemeente gekocht en is nu in eigendom van de Stichting.
Voor de verbouwingen was 1,3 miljoen gulden nodig. De helft daarvan is van de bank geleend tegen lage rente. Drie ton komt uit een fonds en de rest komt van sponsors en subsidies. Een stichting kan rechtstreeks van een bank lenen.
Om een berekening te maken over hoeveel geld we nodig hadden zijn we uitgegaan van:
- wat zijn acceptabele woonlasten. De kale huur van de twee woningen voor elk twee personen en kinderen zijn fl 1000,- per maand kale huur, en daarbij behoren dan ook de taken die voor de stichting gedaan worden en in het huishoudelijk reglement zijn vastgelegd.
Bij verhuizing wordt de kale huur verdubbeld, zodat de taken die nu door de huurders worden uitgevoerd, kunnen worden betaald.
- hoeveel is nodig voor de startfase (PR., briefpapier, telefoonkosten, reiskosten, fondsenboek, etc. 20 tot 30 duizend gulden). Veel schiet je zelf voor, maar moet achteraf verrekend worden.
- voorschot architect.
Bij het aanvragen van subsidies is het altijd goed om een deel van de kosten zelf te dragen en om een deel aan te vragen, zodat je in feite een bijdrage in het tekort aanvraagt.
Aanschaf fondsenboek is nodig, bij elke nieuwe uitgave staan er weer nieuwe fondsen in. Helemaal uitpluizen. Welke fondsen staan er niet in? Ken je vermogende vrouwen, vriendinnenclubs? Schrijf geen standaardbrief! Er bestaat een club 'Heb hart voor je stad', die zoeken sponsers voor je. Als je materialen nodig hebt, zoals bouwmaterialen, kun je proberen tegen kostprijs materialen te krijgen.
Als je vanwege het vele werk er een werkgelegenheidsproject van wilt maken met banerpoolers o.i.d., dan gaat daar veel tijd van jezelf inzitten voor het inwerken, en dat is vaak niet de moeite waard: de taken zijn vaak te kortlopend.
Bij de Bovenste Polder zijn de financieën van het woon- en werkgedeelte niet gescheiden, maar in één stichting ondergebracht. Bij werkruimte moet drie maanden van te voren betaald worden, en er wordt meteen een procedure ingang gezet bij achterstallige huur.

Situatie nu
De vereniging heeft de stichting opgericht. Van de vereniging zitten drie vertegenwoordigers in het bestuur van de stichting, wat uit zeven leden bestaat. Het stichtingsbestuur functioneerd goed, de vereniging ligt daarentegen op z'n gat. De stichting voelt zich niet geroepen de vereniging op te krikken. De huurders laten wel kansen voorbij gaan, want hoewel de doelstelling van de stichting en de vereniging gelijk zijn, kunnen de belangen toch tegenstrijdig zijn. Bv. als er iets moet worden opgeknapt aan het gebouw. Volgens de stichting kan dat noodzakelijk zijn, ook al heeft dat als consequentie dat de huur omhoog gaat, terwijl de leden van de vereniging er belang hebben dat de huur zo laag mogelijk is en zo'n verbouwing nog niet nodig vinden.

Milieuvriendelijke voorzieningen:
Tot slot bij de rondleiding bleken er nog enige milieuvriendelijke voorzieningen te zijn gerealiseerd.
- de warmte voor de verwarming en warm water wordt van 50 meter diep opgepompt. Grondwater van 12 graden celcius loopt door warmtewisselaars en gaat afgekoeld tot 9 graden weer omlaag. De aanschaf van zo'n installatie is duur, maar omdat het een experiment was wildne verschillende organisaties dit sponseren.
- het afvalwater wordt geloosd op een sceptic-tank en via een buizensysteem drie maal per dag op een landje geloosd , waarna het afvalwater door natuurlijke zuivering in het grondwater komt via een zgn. biologisch hyphofytenfilter